Bilgi Bankası

Ubuntu Sunucuda Disk Alanı Genişletme İşlemi

Ubuntu işletim sistemine sahip VDS ve VPS sunucularda disk alanının dolması, servislerin durmasına ve sistem performansının ciddi şekilde düşmesine neden olur. Çoğu durumda kullanıcı disk kapasitesini artırmasına rağmen işletim sistemi bu alanı otomatik olarak kullanmaz. Bunun sebebi, disk artırımı sonrasında dosya sistemi veya LVM yapısının manuel olarak genişletilmesi gerekliliğidir.

Bu makalede Ubuntu sunucularda disk alanı genişletme işlemi, teknik bilgisi sınırlı kullanıcıların dahi anlayabileceği şekilde ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Disk Alanı Durumunun Kontrol Edilmesi

İlk adımda sunucuda disk alanının gerçekten dolu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

df -h

Bu komut ile disklerin doluluk oranı görüntülenir. Root dizini yüksek oranda doluysa disk genişletme işlemi gereklidir.

Sunucuya Eklenen Disk Alanının Görünüp Görünmediği

Disk artırımı yapıldıktan sonra işletim sisteminin yeni alanı algılayıp algılamadığı kontrol edilmelidir.

lsblk

Bu komut sunucudaki tüm diskleri ve bölümleri listeler. Burada önemli olan nokta şudur: Disk bölümü her sunucuda sda3 olmak zorunda değildir. Bazı sistemlerde sda1, sda2 veya nvme0n1p3 gibi farklı isimler görülebilir. Bu tamamen sunucunun kurulum şekline bağlıdır.

Amaç root dizinin hangi disk veya bölüm üzerinde çalıştığını tespit etmektir.

LVM Kullanılıp Kullanılmadığının Kontrolü

Ubuntu sunucuların büyük bir bölümü LVM altyapısı ile kuruludur. lsblk çıktısında lvm ibaresi görülüyorsa sistem LVM kullanıyor demektir. LVM kullanılmayan sistemlerde işlem adımları farklıdır.

Fiziksel Disk Alanının Genişletilmesi

Disk artırımı yapıldıktan sonra yeni alanın fiziksel volume olarak tanıtılması gerekir.

pvdisplay

Bu komut ile mevcut fiziksel volume’ler listelenir. Root dizinin bağlı olduğu disk tespit edildikten sonra aşağıdaki işlem uygulanır.

pvresize /dev/sdX

Buradaki sdX ifadesi sunucuya göre değişir. Örneğin bazı sistemlerde bu değer sda3 olabilirken, NVMe diskli sunucularda nvme0n1p3 şeklinde olabilir. Yanlış disk üzerinde işlem yapılması veri kaybına yol açabileceğinden dikkatli olunmalıdır.

Volume Group Alanının Kontrol Edilmesi

Fiziksel alan genişletildikten sonra bu alanın volume group içerisine yansıyıp yansımadığı kontrol edilmelidir.

vgdisplay

Eğer boş alan görünüyorsa bir sonraki aşamaya geçilebilir.

Logical Volume Genişletme İşlemi

Root dizinin bağlı olduğu logical volume tespit edilir.

lvdisplay

Genellikle root dizini aşağıdaki benzer bir yapıda bulunur.

/dev/ubuntu-vg/ubuntu-lv

Tüm boş alanı root dizinine eklemek için aşağıdaki komut çalıştırılır.

lvextend -l +100%FREE /dev/ubuntu-vg/ubuntu-lv

Bu işlem yalnızca disk alanını büyütür, dosya sistemi henüz genişletilmemiştir.

Dosya Sisteminin Genişletilmesi

Ubuntu sistemlerde çoğunlukla ext4 dosya sistemi kullanılır. Disk alanının aktif hale gelmesi için dosya sistemi de genişletilmelidir.

resize2fs /dev/ubuntu-vg/ubuntu-lv

Bu işlem sonrasında yeni disk alanı kullanılabilir hale gelir.

İşlemin Doğrulanması

Son olarak disk alanının doğru şekilde genişletilip genişletilmediği kontrol edilir.

df -h

Root dizinin kapasitesi artmış görünüyorsa işlem başarıyla tamamlanmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Yanlış disk veya bölüm üzerinde işlem yapılması
LVM kullanılmayan sistemlerde LVM komutlarının çalıştırılması
Disk artırımı yapılmadan genişletme işlemi denenmesi
Yedek alınmadan disk işlemlerine başlanması

Bu hatalar veri kaybına neden olabilir.

Ubuntu sunucularda disk alanı genişletme işlemi doğru adımlar izlendiğinde güvenli ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilebilir. Kurumsal sistemlerde disk yönetimi işlemleri dikkatle planlanmalı ve mümkünse uzman kişiler tarafından yapılmalıdır.